achtergrond
www.egbertzijlema.nl
Door Egbert Zijlema, oud-journalist
Het gebeurt niet zo heel vaak dat het begin van de zomertijd samenvalt met Pasen. Dat is alleen mogelijk als Pasen vroeg valt, dat wil zeggen in maart (22-31 maart). Toevallig kwam het aan het begin van deze eeuw tweemaal heel kort na elkaar voor: in 2002 en 2005. Maar zodra we voor de derde keer in deze eeuw op de ochtend van Paaszondag de klok een uur vooruit kunnen zetten, zijn we acht jaar verder: het is dan zondag 31 maart 2013.
In totaal begint de zomertijd deze eeuw 22 keer op Eerste Paasdag; aangenomen althans dat de Europese Commissie de begindatum, de laatste zondag in maart, niet wijzigt. Formeel worden begin- en einddatum van de zomertijd slechts voor vijf jaar vastgelegd. Veranderingen in lijn met de waan van de dag (waar politici zo sterk in zijn) zijn dus heel goed denkbaar.
De moderne zomertijd werd in Nederland ingevoerd in 1977, als energiebesparende maatregel na de korte maar roemruchte oliecrisis onder wijlen premier Joop den Uyl. Aanvankelijk gold de eerste zondag van april als het begin van de zomertijd. In 1981 ging Nederland wat de begindatum betreft in de pas lopen met de omringende landen in de Europese Unie. Van dat jaar af werd de klok voortaan op de laatste zondag van maart een uurtje vooruit gezet. Pas in 1995 paste Nederland ook de datum voor het einde van de zomertijd aan: de laatste zondag van oktober. De jaren daarvoor, dus van 1977 af, was de zomertijd steeds geëindigd in de vroege ochtend van de laatste zondag van september.
Naar het schijnt zijn er nog altijd mensen die moeite hebben met het twee keer per jaar verzetten van de klok. Toegegeven, met al die ingewikkelde klokken en horloges die we tegenwoordig in huis hebben, is het zo langzamerhand een hele klus geworden, maar daar gaat het nu even niet over. Wanneer moet de klok een uur vooruit en wanneer een uur terug? De Amerikanen hebben daar een prachtige slogan voor bedacht: Spring forward, fall back, wat als woordspeling zoiets zou kunnen zijn als "spring voorwaarts, val terug", maar wat natuurlijk vooral een ezelsbruggetje is om te onthouden dat je de klok in de lente ('spring') vooruit moet zetten en in de herfst ('fall') terug. Zo'n fraai ezelsbruggetje als in het Amerikaans-Engels valt helaas in het Nederlands niet te bedenken, maar met deze valt ook te leven: in het voorjaar moet de klok vooruit.
In de vorige eeuw is het sinds 1977 vijf keer voorgekomen dat het begin van de zomertijd samenviel met Paaszondag. In 1980, toen de eerste zondag van april nog het begin van de zomertijd markeerde, gebeurde het als enige uitzondering in april. Deze eeuw doet het fenomeen zich, als gezegd, 22 keer voor (wijzigingen op last van de Europese Commissie voorbehouden).
Vorige eeuw
Deze eeuw
1980: 6 april
1986: 30 maart
1989: 26 maart
1991: 31 maart
1997: 30 maart2002: 31 maart
2005: 27 maart
2013: 31 maart
2016: 27 maart
2024: 31 maart
2027: 28 maart
2032: 28 maart
2035: 25 maart
2043: 29 maart
2046: 25 maart
2054: 29 maart
2059: 30 maart
2062: 26 maart
2065: 29 maart
2070: 30 maart
2073: 26 maart
2081: 30 maart
2084: 26 maart
2086: 31 maart
2092: 30 maart
2097: 31 maart
2100: 28 maart